X
تبلیغات
آموزش ابتدایی کلاس اوّلی ها - مطالبی در خصوص دیکته و املا نويسي

«بسم الله الرّحمن الرّحیم»

**مطالبی در خصوص املا نویسی و دیکته در ابتدايي**

مقدّمه :

برای انجام هر کاری ،  مثال ادامه تحصیل ـ ازدواج ـ احداث ساختمان ـ خرید ـ مسافرت و جشن عروسی ، مهمانی و جشن تولّد و غیره به برنامه ریزی دقیق نیاز هست.

ـ تعریف برنامه ریزی: برنامه ریزی جریانی است مداوم ، حساب  شده، دورنگی، باهماهنگی عوامل فیزیکی و نیروی انسانی جهت رسیدن به هدف مورد نظر می باشد.

برنامه ریزی : دینامیک و پویا

عدم برنامه ریزی: حالت استاتیک ، درجا قدم زدن هست و هیچ گونه پیشرفت هم ندارد برای برنامه ریزی تفکّر و اندیشه لازم است. حدیث شریف«تفکّر الساعه اَفضُل مِن عباده سبعین سنه» یعنی:«یک ساعت تفکر اَفضل از 70 سال عبادت است».

*// با این مقدّمه درس «املا» را شروع می کنیم// *

v                 تعریف املا و هدف های آموزش املا و ديكته :

املا ؛ کلمه ای است عربی و به معنی پُر کردن ـ بر سر جمع سخن گفتن و نهایتاً درست نویسی است.

دیکته ؛ کلمه ای است فرانسوی و به معنی : مطالبی را، کسی  املا کند(بگوید) و دیگری بنویسد.

(دیکتاتور ـ دکلمه هم خانواده ی واژه دیکته است )

مثال: معلّم و والدین می گویند و دانش آموزان و فرزندتان املا می نویسند.

ـ مقدار املا در برنامه هفتگی کلاس :

دركلاس؛ اوّل3ساعت؛دوّم3ساعت؛ سوّم2ساعت؛چهارم2ساعت پنجم2ساعت(امتحان پنج پایه بصورت کتبی می باشد)

ـ هدف های آموزشی املا:

1)ـ ارزشیابی و تمرین آنچه که دانش آموز در کتابهای درسی آموخته است. برای تشخیص قوّه و توانایی شاگردان.

2)ـ آموختن لغاتی که در زبان امروز معمول بوده و مورد احتیاج می باشد ، برای کمک به خواندن و نوشتن.

3)ـ تعلیم آیین نگارش و صحیح نوشتن کلمات و یادگیری شکل ، معانی و مفاهیم کلمات جدید و موارد استعمال آنها. مثال برای «،»: بخشش ، لازم نیست اعدامش کنید.

                                                   بخشش لازم نیست ، اعدامش کنید.

4)ـ تشخیص نقایص املایی و کوشش برای رفع و تکمیل کمبودها و افزایش دامنه ی اطلاعات لغوی.

ـ روش آموزش املا:

برای آموزش املا تنها مشق نویسی از روی کتاب و نوشتن دیکته از هر درس نمی تواند روش مفیدی باشد .

همانطور که برای آموزش خواندن از کلماتی شروع می کنیم که بیشتر مورد احتیاج شاگرد و برای او آشناتر و معمولی تر است .

ـ لذا برای آموزش املا نی باید از همین اصل استفاده کرد.

ـ آموزش املا منحصر به ساعت معین این درس در برنامه ی هفتگی کلاس نیست!

اگر با سایر دروس همانگی وجود داشته باشد کمک بزرگی در آموزش املا خواهد بود.

ـ نوشتن داستان های کوتاه،انشاو گزارش(در کلاسهای سوم،چهارم و پنجم) بیشتر از دیکته گفتن به فراگرفتن املای کلمات کمک می کند . زیرا شاگرد احتیاج واقعی به کلمات پیدا می کند و ناچاراً املای آنها را می آموزد.

منظور اصلی از گفتن دیکته در کلاس ، ارزشیابی از کارهای مختلفی است که معلّم برای آموختن املای کلمات انجام داده است .

ـ برای رسیدن به این هدف آموزگار می تواند در پایان هر هفته متن دیکته را از تمام کلمات املایی هفته ها و ماهها ، و حتی سالهای قبلی را در به گنجاند(مخصوصاً در کلاسهای چهارم و پنجم عملی است.)

*ـ تحقیقات نشان داده است علت اصلی افت تحصیلی در درس «املا» بویژه در مناطق دو زبانه به علت عدم فارسی صحبت کردن دانش آموزان و معلّمان در کلاس درس می باشد . پس ما باید برای جبران افت تحصیلی، دانش آموزان خود را با فارسی صحبت کردن، فکر کردن، خواندن و نوشتن آشنا کنیم.

*ـ موانع آموختن املا و صحیح نوشتن کلمه ها :

برای رفع موانع آموختن املا باید به موارد ذیل بیشتر توجّه نمود:

ـ در دیکته گفتن بایستی نکات دستوری، نحوه ی بیان و تلفّظ صحیح کلمات واضح و مشخص       می باشد . در نوک زبان صحبت نکنیم و همچنین عوامل فیزیکی چون: کلاس ـ نور ـ گرما ـ سرما ـ میز و نیمکت و صندلی بازودار و موقعیت معلّم در کلاس ـ صورت معلّم ـ چپ دست بودن و نحوه ی قرار گرفتن دانش آموزان در کلاس و نهایتاً در تهیه متن دیکته بایستی آنچه را که دانش آموز آموخته و ماآموزش داده ایم مدّ نظر داشته باشیم .

ـ برای این که معلّم در آموزش  خود به فراگیران جهت آموختنِ املا و صحیح نوشتن کلمه ها موفق و تاثیر گذار باشد.

اولاً دانش آموزان درخواندن کلمات شکل کلمه را خوب ببینند.

ثانیاً دانش آموزان درخواندن کلمات تلفّظ صحیح کلمه را ادا نمایند .

ثالثاً دانش آموزان درخواندن کلمات حرکات دست وطرزنوشتن را یادگرفته باشد.مثال حرکات فلشها

·       منظور از فلش ، نقطه ی شروع و خاتمه را نشان و آموزش می دهد .    

*نتیجه می گیریم که : کلماتی را که دانش آموز قبلاً: نشنیده ، ندیده و تلفّظ نکرده و نیز برای نوشتن آن قبلاً تمرین نکرده است. نباید به دانش آموز و فراگیر دیکته گفت!!

ـ اگر در آموزشِ کلمات مشکل ـ هم خانواده ـ متضاد ـ معلّم محترم با کمک دانش آموزان خود توضیح کافی و واضح و روشن و شفاف بیان نماید.(با هم کار کنند.)

ـ آن وقت، در املا نوشتن مشکلی نخواهد بود .

و در مقابل ، دامنه ی معلومات و خزانه لغات دانش آموزان توسعه می یابد.

ـ در خصوصِ کلمات خارج از کتاب ، بهتر است در تخته نوشته شود تا دانش آموزان کلمه کلمه را ببیند، خوب تلفّظ بکند و نحوی نوشتن را بیاموزد و یادبگیرد تا اینکه بتواند املای آن را درست بنویسد.

ـ اگر مشق را کم بگوییم و تکالیف انجام داده ی دانش آموز را اصلاح و تصحیح کنیم آن وقت دانش آموزان دقّت مضاعف خواهند و در نهایت در نوشتن املا کمک شایانی در پی خواهد داشت . غلت املایی در هر مطلبی مهمّ است . ما معلّمان بایستی تلفّظ غلط را در مکالمات ، در نوک زبان و در دماغ صحبت کردن را اصلاح کنیم.

مثال: تلفّظ :گچ ـ کتاب ـ اگر ـ می گیرد ـ گرگ

ـ برای غلط های املایی در دروس غیر املا نمره کسر نمی شود.

ـ ما باید بکوشیم تا دانش آموز از اولین روز ورود به محیط آموزشی (کلاس) درست بنویسد و با چشم درست ببیند ، نگذاریم دستِ دانش آموز یا فراگیر به نادرست و بی دقّت نوشتن عادت کند .

در کلاس تحت تعلیم خود نگذاریم چشمی به نادرست دیدن آشنا شود .(به ویژه در کلاس اوّل و پیش دبستانی و در بقیه ي کلاس ها)

                «خشت اوّل گر نهد معمار کج                       تا ثریّا  می رود دیوار کج»

ـ برای این که دانش آموزانِ ضعیف به اعتماد به نفس بیشتری دست یابند(به صاطلاح پیروز میدان شوند) سعی شود متن دیکته از نظر حجم کم و تقریباً ساده باشد تا هیچ دانش آموزی نمره کمتر نگیرد تا این امر موجب پیشرفت چشم گیر و موفّقیت روز افزان آن را هموار سازد.

ـ چه مواردی باید در تهیّه و قرائت متن دیکته مدّ نظر باشند ؟

ـ لازم است متن دیکته یک بار قبل از آغاز نوشتن و یک با هم پس از پایان املا نوشتنِ دانش آموزان بطور روشن، شمرده و واضح توسط معلّم مربوطه قرائت گردد.

ـ معلّم مروبط در حین قرائت دیکته سعی نماید در محلّی  قرار گیرد که تمامی دانش آموزان در دید او و نیز صدای معلّم به همه ی دانش آموزان یکسان و یک نواخت برسد.

ـ مطلوب است معلّم مربوط فاصله چشم دانش آموزان یا دفتر دیکته را کنترل نماید و نحوه قرار دادن دفتر دیکته نسبت به خود دانش آموزان را کنترل نماید.

ـ قرائت متن دیکته نبایستی کلمه به کلمه باشد بلکه به شکل  جمله های کامل بیان شود .

ـ موارد نقطه گذاری و علایم آیین نگارش و نشانه های دستوری توسط معلّم مربوطه در حین قرائت متن دیکته نیز گفته شود . و دانش آموزان بایستی در رعایت دقیق آنها بکوشند.

مثال: نگفتنِ «نقطه» در آخر جمله توسط معلّم ؛ مثال:بابا آب داد .  

اگر دانش آموز ننویسد ؛ غلط محسوب می شود.

ـ از جمله موانع آموختن و علل ضعف دانش آموزان در املا نوشتن:

1)ـ اِشکال از جانبِ دانش آموز، نشناختن حروف است.{معلّم باید تمرین و تکرار نماید.}

2)ـ اِشکال از جانبِ معلّم است .{نارسا بودن صدای معلّم ـ عدم تلفّظ درست و تند گفتن دیکته ـ حرکت معلّم در کلاس و ...... }

3)ـ شاید اشکال ازسوی محیط باشد{موجب حواس پرتی ـ بازی دیگران ـ سروصدای دانش آموزان ـ صدای در سالن ـ حیاط ـ ماشین و سایر موانع ارتباطی}

- مواردی چون، کُند نویسی ـ چپ دستی و تحمیل دست راستی ـ نبود تجهیزات از جمله میز و نیمکت ـ نور بیشتر ـ گرما ـ سرما ـ فاصله چشم دانش آموزان با دفتر ـ طرز مداد گرفتن ـ و... تاثیر گذار هستند.

- ضعف شنوایی ـ ضعف بینایی ـ کند نویسی ـ ریز نویسی ـ درشت نویسی ـ کج نویسی ـ حواس پرتی

*  روش های ارزشیابی از درس املا:

عموماً تصحیح املای دانش آموزان به دو صورت انجام می گیرد.

1.تصحیح فردی             2. تصحیح جمعی

1) تصحیح فردی : معلّم دفتر دیکته ها را جمع می کند و املای دانش آموزان را خود تصحیح می کند و اظهار نظر می نماید تا آنجا که ممکن باید کوشش کند که تصحیح املا در حضورِ خودِ  دانش آموز باشد

    {1.تصحیح در حضور دانش آموز 2. تصحیح در غیاب دانش آموز}

2)تصحیح جمعی: این روش وقتی است که یکی از دانش آموزان متن یا لغت های مشکل را روی تخته کلاسی می نویسد و دیگران از روی نوشته ی و به تصحیح دیکته ی خود می پردازند.{1.به وسیله تعویض دفترها 2. از روی کتاب یا تخته 3. هر جمله بعد از قرائت}.

ـ نحوه غلط گیری املا ؟:

بهتر است زیر کلماتی  که غلط و یا دارای اِشکال  هستند خط کشیده شود . و سپس شکل صحیح آن را در بالا و یا پایین آن کلمه باید نوشت و برای رفع مشکل به وجود آمده (غلط نوشتن شان) راهنمایی و ارشادات لازم از سوی معلّم به فراگیر تاکید شود.

ـ پس از پایان هر دیکته فقط نوشتن شکل صحیح غلط های املایی برای رفع اشکال کافی نیست! بلکه باید معلّم قاعده ی نوشتن و معنای کلمه را دوباره متذکر شود تا دانش آموز به خاطر بسپارد.

مثال: «حیاتِ دبستان»،«حیاط دبستان» ده بار بنویس!، این روش درست و منطقی نیست!!

ـ معلّم باید توضیح بدهد که این «حیات»به معنی  زندگی است و «حیاط» به معنای محوطه است.

ـ به منظور وسیع کردن اطلاعات لغوی دانش آموزان و تسهیل در فهم لغات مشکل ، معلّم باید از لغات هم خانواده و هم گروه، مشتقّات و مترادفات واژه ها و کلمات متضاد نیز استفاده نماید و تمرینات بیشتری به دانش آموزان بدهد(مخصوصاً در موارد فراغت کلیدی دروس)

ـ هر آموزگاری در درجه اوّل باید مطمئن باشد که هر یک از شاگردانش نام حروف الفبا(نشانه ها) و صداهای هر یک را به خوبی می دانند . با ترکیب از صامت ها با مصوّت ها می توانند، بخش سازند ، کلمه درست کنند، بنویسند و جمله سازی کند و نهایتاً دیکته نوشته و انشا بنویسند و بالعکس قادر باشند و هر کلمه را تجزیه ، بخش و کشیدنِ صداهای آن را بنماید.

ـ ابتدا آموزش املا با آموزش صوتی همراه است ولی شاگرد رفته رفته باید به مرحله ای برسد که کل کلمه ملکه ذهن او گردد.

ـ معمولاً یادگیری هر کلمه از سه راه، سمعی ، بصری و حرکتی صورت می گیرد.

در تعلیم املا لازم است دانش آموز تلفّظ کلمه را درست بشنود{از چه کسی بشنود؟جواب:از معلّم}، شکل آن را ببیند و با حرکات دست {حرکت فلش} آن را بنویسد در نتیجه کلماتی را ک قبلاً شاگرد نشنیده و ندیده و برای نوشتن آن قبلاً تمرین نکرده است، نباید به وا دیکته گفت.

*ـ طرح درس املا(آماده سازی متن دیکته) شامل چه مراحلی است؟

درس املا هم مانند سایر دروس به طرح درس احتیاج دارد.

مراحل طرح درس به ترتیب عبارتند از :

1ـ تهیّه ی متن دیکته(املا)

2ـ آماده سازی کلاس

3ـ قرائت متن دیکته(قبل نوشتن.حین نوشتن و بعد از نوشتن)

4ـ تصحیح املای دانش آموزان

5 ـ بیان تذکرات و ارشادات

6 ـ بررسی پاکنویس ها

ـ در هنگام خواندن، معلّم باید توجّه شاگردان را به املای کلماتی که دارای ویژگی خاصی هستند ، جلب کند ، کلمات مشکل را توضیح دهد و کلمات هم خانواده ی لغات درس را با کمک شاگردان پیدا کند تا دامنه ی لغاتی که کودکان و املای آنها را می آموزند وسعت پیدا کنند .

مثال:«روز» = امروز ـ دیروز ـ پریروز ـ هر روز(در کلاسهای سوم ـ چهارم ـ پنجم کاربُرد دارد)

توجّه: هیچ وقت نباید کلماتی را که نوآموزان قبلاً آنها را نشنیده ، ندیده ـ تمرین نکرده در خواندن و نوشتن ن را ندیده و نشندیده به آنها دیکته گفت.

*ـ دیکته بایستی حول سه محور؟ جواب: شمعی ، بصری و حرکتی باشد.

·       املا و تکیف شب:

«تعیین تکلیف برای تضمین مطلب و تثبیت یادگیری پایه ای است».

پاکنویس کردن دیکته، درخانه و به رویت والدین رساندن و ضمناً در دفتر تمرین یک بار دیگر دیکته نوشتن و نمره گرفتن از والدین به منزله ی تکلیف شب املا تلقی می گردد.

ـ معلّم باید متذکر شود که غلط املایی در هر درس مهّم است. حتی در تکالیف شب و مشق و پاکنویس  و رونویسی و ... تا از این طریق به درست نویسی عادت کنند.

ـ معلّم هم باید غلط املایی تکالیف را نادیده بگیرد{مشق را نیز حتی برای یکی دوبار هم شده مثل املا تصحیح نماید و یا درس فارسی را از روی مشق بپرسد.}

ـ فقط فرق غلط املایی در تکالیف با دیکته این است که نمره کسر نمی شود.

ـ مشق و تکالیف شب به ویژه تکالیف املا کمتر گفته شود ولی با دقّت ، صحیح و درست انجام گیرد{کیفیت به جای کمیت}

·       انواع املا:

املا دارای انواع گوناگونی است که رهر کدام در زمان مخصوص و برای رسیدن به هدف ویژه ای به کار می رود که مهمترین آنها عبارتند از:

1ـ املا در تخته(حتی یک کلمه باشد)

2ـ املای روزانه

3ـ املا هفتگی

4ـ املای آمادگی(امتحان قوه)

5ـ املای امتحانی(نوبتی ـ ترمی)

ـ خطّ زمینه : خطّ های روی تخته سیاه ـ تخته سبزها و دفاترـ خط زمینه هستند.

وایت بُردها خط زمینه ندارند.

 

ـ شرایط تشدید( ّّّّّّّّّّّ ّّّّّّّ ّّّ ):ّّّ

1)ـ شکل های تکراری هم شکل باشند.                     نجّار            نججار       

2)ـ شکل های تکراری پشت سر هم باشند.               نقّاش           نققاش        

3)ـ شکل های تکراری هم صدا باشند .                     بنّا                                

4)ـ شکل های تکراری در یک کلمه باشند.              بچّه                              

                                                                              پلّه

ـ مشدّد یعنی چه ؟: حرفی که تشدید داشته باشد، مشدّد می گویند.

ـ تفاوت تشدید و عین (عـ ـعـ ـع ع):

«   ّ »تشدید صدا حساب می شود ولی حرفِ حساب نمی شود.

عـ(عین) صدا حساب نمی شود ولی حرف حساب می شود.{چون در روی خطّ زمینه قرار می گیرد و و با مصوّت ها صدا دار می شود}.

·       شیوه ی انتخاب متن املا :

1.          شیوه انتخاب متن دیکته (املا) به دانش آموزان از مطالب واضح و فصیح و جالب درس که حاوی نکات اخلاقی ، اجتماعی و ادبی و  خصوصاً تربیتی باشد.

تا ضمن وسیع کردن اطلاعات لغوی کودکان ، به طور  غیر مستقیم بر معلومات عمومی آنها بیفزایند و رغبت شان را به کارِ نوشتن بر انگیزد{ایجاد انگیزه و علاقه نماید}.

نباید ، عبارت های متنی دیکته را بلند و خسته کننده و جملات منفی و مایوس کننده باشد.

2.          دانش آموزان باید قبلاً بدانند که متن دیکته از چه صفحه و یا صفحاتی از کتاب است.

3.          هدف از گفتن دیکته در متن«یاد دادن املای کلمات»به شاگرد است.                                     ـ از روز اوّل نباید گذاشت دست شاگرد به نادرست نوشتن و چشمی به نادرست دیدن آشنا شود و معلّم نیز نباید اشتباهی تلفّظ کند .

4.          متن دیکته کم ، ساده ، از ساده به مشکل انتخاب  شود به طوری که هیچ دانش آموزی نمره کمتر از 10 نگیرد.{احساس موفقیت و اعتماد به نفس را در شاگردان تقویت نمائیم } ، تا موجب نشود به شاگردی تنبل وضعیت خطاب کنیم «اظهار کلمات منفی و تحقیر آمیز ممنوع!!»

5.          لازم است متن دیکته (املا) یک بار قبل از آغاز نوشتن و یک بار هم پس از پایان دیکته به طور روشن و شمرده و رسا خوانده شود.

6.          بهتر است در موقع بیان جملات ، معلّم در یک جا بایستد تا صدای او به طور یک نواخت به همه کلاس برسد . همچنین همه ی شاگردان را زیر نظر داشته باشد:{طرز مداد گرفتن ها،عدم استفاده از خودکار ، روان نویس و ... شکستن نوک مداد، چپ دست بودن ، طرز گرفتن دفتر املا ، از چپ به راست نوشتن ها ، حفظ فاصله ی چشم ها با دفتر و........... } را مدّ نظر داشته باشد.

7.          قرائت املا به صورت کلمه به کلمه نباید انجام گیرد بلکه به شکل جمله ای کامل باید بیان شود .

8.          املا به تریج باید از نظر کمّیت و سطح علمی افزایش پیدا کند و از جهت کیفیّت پُر بار و غنی و به سرعت گفتن افزوده شود و تعداد کلمات تکراری کاهش یابد.

9.          تا وقتی که دست دانش آموز یا فراگیر از نوشتن آزاد شده است، مطلب بعدی گفته نشود. و در ضمن نشانه های نقطه گذاری (علایم آیین نگارش) به وسیله معلّم دیکته گردد و شاگرد موظف به رعایت دقیق آن باشند و غلط املایی محسوب خواهد شد.

10.   دانش آموزان از تکرار جملات دیکته خودداری نمایند (معلّم کنترل نماید، تذکر به هد ، گوش زد نماید تا موجب شلوغی کلاس نشود)

·       برخی از علل که موجب جا انداختن حروف و کلمات در املا می شود:

ـ ممکن است عواملی چون :

1.                      دیکته تند گفته شده است.

2.                      فراگیر دقت لازم را در خواندن نداشته و نتوانسته بنویسد.

3.                      عامل خستگی و بی خوابی و گرسنگی و تشنگی موجب این امر شده باشد.{معمولاً در آخر جملاتِ طولانی اتفاق می افتد}.

*توصیه:

بایستی متنن دیکته متناسب با قدرت و استعداد دانش آموزان {با وجود تفاوت های فردی} انتخاب و اجرا شود (کلاس اوّل مدرسه ی x با کلاس اوّل مدرسه y متفاوت است).

ـ چنانچه متن دیکته از نظر تعداد جملات و کلمات در  کلاس های اوّل و دوّم ، سوّم ، چهارم و پنجم متفاوت می باشد.

-     مقدار متن دیکته در کلاس اوّل ابتدایی:

-     در نوبت اوّل 8 تا 9  جمله 30 تا 35 کلمه

-     در نوبت دوم10جمله 40 تا 45 کلمه(25 کلمه غیر تکراری+ 5 کلمه ساده خارج از کتاب )

*در کلاس دوّم:

*در کلاس سوّم:

*در کلاس چهارم:

*در کلاس پنجم:

·       روش ارزشیابی از درس املا:(شیوه تصحیح املا در کلاس اوّل ابتدایی)

شیوه نامه ی تصحیح املا در کلاس اوّل ابتدایی شامل 20 بند می باشد.

* تحویل کپی از شیوه نامه به همکاران محترم

* توزیع کپی دیکته برای نمره گذاری طبق شیوه نامه کلاس اوّل

·       روش ارزشیابی از درس املا، در کلاسدوّم ، سوّم ؛ چهارم؛پنجم :

-     شیوه نامه تصحیح املا در پایه های دوّم ، سوّم ؛ چهارم؛پنجم مشترکاً 37 مورد می باشد.

·       اختلالات نوشتن (چه در دیکته«املا»و انشا و سایر موارد):

1.          بدخطّی

2.          فشار بیش از حد به مداد

3.          فشار کم به مداد

4.          کج نویسی

5.          درشت نویسی

6.          ریز نویسی

7.          جا انداختن

8.          وارونه نویسی(آیینه نویسی)

·       اشکالات املایی:

ضعف در شنوایی ، ژاله = جاله

ضعف در بینایی، حیله = هیله

قرینه نویسی ، دید=

وارونه نویسی ، دید=

عدم دقّت ، گندم= کندم

نارسا نویسی ، رستم =رسم

1.                علل بد خطّی دانش آموز:

عدم استفاده از مداد معمولی HB موجب بدخطی دانش آموزان پایه اوّل و دوّم ابتدایی و یا بدخطّی نوآموز می شود.

فراگیری که تازه شروع به نوشتن و آموختن کرده بعنوان مثال دانش آموز پایه اوّل ابتدایی و یا نو آموز بزرگسال در اوایل نوشتن نبایستی از خودکار ، روان نویس ، مداد فشنگی ، مداد فشاری ، مداد شمعی ، ماژیک و استفاده از وایت بردها و ماژیک آبی موجب بدخطّی فراگیران می شود.

-        لذا لازم است جهت تقویت عضلات دست فراگیران در آغازین روزهای یادگیری و مخصوصاً در مرحله نوشتن از مدادHB و مداد رنگی معمولی (مخصوصاً در نقّاشی و انجام تمرینات ریاضی) استفاده نمایند. از وظایف والدین و معلّمین هست که این موارد را جهت خوش خط (خوشنویسی) فرزندان و دانش آموزان خود را راهنمایی نمایند.

·       از عوامل دیگر بدخطی :

1.          در اجتماع به خطّ ارزش نمی دهند . تایپ با ماشین و کامپیوتر .

سئوال: حالا چکار کنیم تا خط دانش آموزان خوب باشد؟

جواب : باید معلّم خوش خطّ باشد ـ خطّ  هُنر است.

    2و3. فشار بیش از حد به مداد و فشار کم به مداد:

سوال : برای دانش آموزی که بیش از حدّ به نوشته فشار وارد می کند و یا کم  رنگ می نویسد یعنی به مداد کم تر فشار وارد می کند ، چه راهبردی پیشنهاد می گردد؟

جواب الف:

 برای دانش آموزی که موقع نوشتن بیش از حدّ به مداد فشار وارد می کند ، دو صفحه کاغذ A4 با یک برگ کاربن در وسط دولایه کاغذ قرار می دهیم و از دانش آموز می خواهیم طوری بنویسد که به ورق پایین نیفتد.{عملاً در کلاس انجام می دهیم و یک کلمه معلّم خودش می نویسد و دانش آموزان کلمه را تکرار می کند}.

جواب ب :

برای دانش آموزانی که موقع نوشتن کم رنگ می نویسد{کمتر به مداد فشار وارد می کند}باز هم ، دو صفحه کاغذ A4 با یک برگ کاربن را با سنجاق ته گرد وصل می کنیم و از دانش آموز می خواهیم که کمی بیشتر به مداد فشار بده تا به ورق پایین هم بیفتد.

4.                      کج نویسی :

ـ عامل مهم و اصلی عدم هماهنگی قانون چشم ها و دست می باشد .

 

 

 

 

راهبر و درمان کج نویسی به عنوان پیشنهاد، می توان دفتر دانش آموز را به سه سطر با ماژیک پر رنگ خط کشی کرد مثل نمونه :

 

 

از دانش آموز  می خواهیم فقط در روی این سه سطر خط کشی شده بنویسد و بعد از تمرین و تکرار فاصله خط ها را کمتر و محدود تر می کنیم و تعداد سطرها را به تدریج و هر روز با اضافه کردن یک سطر سرانجام به خطوط زمینه خود دفتر می رسیم و این دانش آموز از کج نویسی نجات یافته مثل سایر همسالان قشنگ و در روی خط زمینه ی دفترش می نویسد.

5و6 . راهبرد علل درشت نویسی و ریز نویسی:

ـ علت اینکه فراگیر درشت می نویسد این است که به جای مچ دست ،کِتف خود را حرکت می دهد و درشت می نویسد .

ـ علت این که فراگیر ریز می نویسد این است که : مچ دست را خیلی یواش و آهسته حرکت می دهد و فقط انگشتانی که مداد را گرفته حرکت م دهد.

·       راهبرد و درمان درشت نویسی:

در دفتر یا در تخته ی کلاس مانند نمونه طرحی را رسم می کنیم.

    کلمه               

 مربّع ها ریز

    کتاب

من

 

م

ــَــ

ن

با یکی ، دوبار تمرین  می توان فراگیر را از دشت نویسی به حد اعتدال رساند .

 

 

 

 

 

·       راهبرد و درمان ریز نویسی:

راهبرد ریز نویسی برعکس راهبرد درشت نویسی است.{فقط اندازه مربع ها را بزرگ در نظر می گیریم}

    کلمه               

 مربّع ها ریز

   خدا

خ

ــُــ

 

د

 

 

ا

 

 

 

7.علل جا انداختن در دیکته(املا):

یکی دیگر از مشکلات املا جا انداختن می باشد . جا انداختن ممکن است به دلیل کُند نویسی ضعف حافظه شنوایی و ضعف گفتاری معلّم و ضعف حافظه دیداری دانش آموز و نیز عوامل مخل در ارتباط فی ما بین معلّم و دانش آموز در کلاس بوده باشد.

-     علل کُند نویسی:

ممکن است نحوه گرفتن مداد باشد {بایستی معلّم در روزها و مخصوصاً در پیش دبستانی توجه فرموده باشد}.

ضعف عضلانی و استفاده از روان نویس و ماژیک و... باعث شده که اصطکاک بین روان نویس و کاغذ را نتوانسته کترل نماید لذا وقتی با مداد معمولی املا می نویسد دچار کُند نویسی می شود.

-     ضعف حافظه شنوایی:

صدای معلّم رسا و شفاف نیست، از نظر فیزیکی دانش در جای مناسبی نَنِشسته است . شاید نزذیک بخاری ، کنار پنجره، روی نیمکت متحرک، جلوی نور آفتاب و...... شاید فراگیر به کمک احتیاج داردو....

-     ضعف حافظه دیداری:

شاید فراگیر به عینک نیاز دارد . از نظر بینایی دوربین ، نزدیک بین(آستیگ ماتیک). شاید عوامل مخل دیگری نسبت به محیط وجود داشته باشد.

ـ مدت زمان حافظه دیداری 2+-7 ثانیه است (حداکثر:9ثانیه.حداقل:5 ثانیه)

-     راهبرد برای تقویت جا انداختن در دیکته (املا):

با در نظر گرفتن تفاوت های فردی فراگیران می توان:

1.          چند کلمه از یک نوع                                     مثال:   گل    شاخه    برگ     ریشه

                           

                                                                                                4 تا

می گوییم این کلمات را پس از شنیدن دوباره تکرار کن.

-     مثال برای عددها (3،5،7) 3 تا     «یا» (3،5،7،1) 4 تا .

تقویت حافظه شنیداری :

الف. راهبردهای انفرادی:

1.          صدای ساعت های ثانیه شمار به گوش فراگیر.

2.          صدای بشکن در گوش راست و گوش چپ بدون توجه به فرد.

3.          پنهان کردن وسیله و ضربه زدن به روی میز با زیر و بم شدن صدا شی را پیدا کند .

4.          چشم های فراگیر را با دستمال بسته و دانش آموز را صدا می کنیم در جهت های مختلف کلاس یا اتاق  نوعی بازی است(جهت شناخت جهت های راست . چپ تقویت حافظه شنیداری)

5.          و راهکارهای دیگر هم وجود دارد.....

ب.راهبردهای جمعی:

نفر اوّل یک کلمه بگوید و نفر دوم یک کلمه به کلمه اوّل اضافه نماید تا اینکه جمله تمام شود. مثال:

نفر اوّل: من

نفر دوّم: من علی

نفر سوّم: من علی را

نفر چهارم: من علی را دوست

نفر پنجم من علی را دوست دارم.

ج. راهبرد برای تقویت دقّت:

بهترین وسیله برای تقویت دقّت ، استفاده از نقّاشی  و طرحهایی که یک یا چند تصویر یا قسمت خاصی در آنها پنهان شده است.

به تابلو توجه می کنیم :

-     سپس از دانش آموز می خواهیم اوّل با دقت نگاه کند . بعد در غیاب

عکس بگوید چه چیزهایی دیده .

سئوال می کنیم چند تا ....... بود؟

-     نوعی تقویت راهبرد دیگربرای تقویت دقّت:

 

 

ردیف به ردیف می پرسیم از راست به چپ

 

 

 

 

 

8.          وارونه نویسی(آیینه نویسی):

ـ علت اصلی وارونه نویسی: آن است که دانش آموز سمت چپ و راست و بالا و پایین را خوب و کاربردی یاد نگرفته و نمی شناسد ، بطور کلی دریافت نکرده است . و آن مطلب را باید در پیش دبستانی تمرین و تکرار می شده و به دوره پیش دبستانی بیشتر اهمیت داده شود.

-     حساسیت شنودی (تمیز شنودی):

راهبرد های تخصصی : به وسیله چند قوطی کبریت .

قوطی ها را دوتا ، دوتا با یک شماره و از یک نوع جنس پُر می کنیم . بعد با حرکت (تکان)دادن صدای داخل قوطی را می شنوند و پس از دانش آموزان می خواهیم:

1)          تشخیص بدهند صداهای شانه؟

2)          از بین قوطی ها تشخیص بدهند محتوای قوطی چیست؟

ـ دانش آموزی که مشکل شنیداری دارد . او را در این راهبرد(در بازی قوطی ها)، قهرمان بازی باید قرار داد که به هدف اصلی که آموزش دانش آموز مشکل دار شنیداری بود برسیم .

-     راهبرد کلاسیک تر برای تقویت شنودی :

مثلاً صدای  اوّل کلمه «کار» «مار»؟

       صدای دوّم کلمه زنبور ؟  {زمبور} = (حروف غند) یا دماغی

      صدای آخر مادرمان؟ {مادرمام}

دو حرف «ن» و«م» را حروف غنه یا دماغی می گویند.

ـ این گونه کلمات را در نوار کاست ضبط می کنیم و در کلاس پخش می کنیم . مثل نوار کاست. آموزش قرآن.{گوش کن ، زمزمه کن، بلند بخوان}

ـ روانشناسان جهت تقویت شنودی نظری داده اند و آن اینکه : در وسط مطلب آهنگی هم پخش شود چون بیشتر جلب توجه می کند و همان هدف ماست که می خواهیم از نظر شنوایی ایجاد و انگیزه و علاقه در فراگیران داشته باشیم .{موزیک در گاو داری ه و شیر دهی بیشتر ؛ در یک برنامه تلویزیونی یک دوتا دلفین با صدای موزیک حرکات منظم و قابل توجهی را ایفا می کردندو....}

ـ برای اینکه دانش آموزان در کلاس دقّت ان بیشتر شود می توان با قصّه گویی با تن صداهای متفاوت تقویت شنودی را ایجاد نمائیم.

ـ در خانه می توان حتی تماشا کردن به تلویزیون هم باید  چنین باشد هر گاه صدای پخش تلویزیون  کوتاه باشد مطلب تهیه و رسا تر و معنا دار دریافت می شود . کودکان بر عکس بزرگسالان از تن صدای بلند از تلویزیون استفاده می کنند آرام کردن صدای تلویزیون برای بچه های خانه نیز نوعی آموزش و تقویت شنودی مناسب است .

 

نحوه ی زیر نویس های منفی در دفتر املا دانش آموزان:

 با عنایت به شکل های

ـ در مورد این شکل ها مثال آب: چقدر آب هست؟، چقدر خالی هست؟

 قسمت پّر لیوان را بگوییم، یعنی خوبی ها (مثبت ها ) را بگوییم.

ـ موقع نمره دادن به املا در دفتر دانش آموزان:

ـ نوشتن عبارت  4 تا غلط داشتی= نه!

ـ از هر غلط 2 با بنویس= نه!

ـ بد خط نوشتی و عبارت های این چنین = هرگز!

راهبردها:

1.          شرطی کردن در کلاس،2 بار از روی کلمه درست{آنچه که معلّم تذکر داده} بنویس.

ـ کلمه های غلط را چه کسی نوشته بود{دانش آموز}.

2.          متشکر ، از 50 واژه 46 واژه را درست نوشتی.{به جای اینکه بنویسم 4تا غلط داشتی}

3.          از این زیبا تر هم می توانی بنویسی{به جای ، خیلی بد خطّ نوشتی}

4.          به جای متاسفم بیشتر دقّت کن{می توانی قشنگ بنویسی}

5.          به پیشرفت نهایی خیلی نزدیک شده ای {به جای ،پیشرفت نهایی برسی باید تلاش کنی}

·       نمره صفر (-0-) ندهید.{نمره در دفتر ثبت گردید}

دانش آموزان را از نظر شنیداری ، دقت، کج نویسی، ریز نویسی و درشت نویسی ،جا انداختن و وارونه نویسی و چپ دست و مشکلی داشتند چه باید بکنیم؟

ـ برای دانش آموزان می توانیم جدولی تهیه کنیم و در یک برامه کلی اطلاعات  لازم از دانش آموزان در دسترس معلّم مربوط قرار می گیرد.

اسامی دانش آموزان

شنیداری

کج نویس

ریز نویسی

درشت نویس

جا انداختن

چپ دست

1-x

2-y

*

-

-

*

*

-

-

*

-

*

*

-

 

 

توصیه می شود :

در برخورد با همکار، همسایه ، فامیل، دوست، و آشنا در خصوص جزئی ترین خریدها و شادی ها بعنوان مثال در خرید یک خودکار، یک پیراهن ، یک مانتو، یک روسری ، یک جفت کفش ، جوراب و) . با گفتن یک کلمه قشنگ ِ «مبارکه» و با گفتن عبارت مثبت و سازنده و امیدوار کننده در برقراری ارتباط و نیز رعایت مسائل حُسن خلق و اجرای دستور حدیث نبوی (ص) که فرموده اند:  تو چه آن قدر پول نداری تا همه را با پول از خود راضی و خوشنود کنی ، پس با اخلاق نیکو و گفتار نیکو دیگران را ازخود راضی کنی .  والسلام .

توضیح اینکه : جهت مطالعه ی بیشتر به کتاب دیکته در خانه مولف جمشيد فهم فام مراجعه فرمایید. با تشکّر #  مــــــــــــــوفّق باشيد: عمو جمشيد.

                                                     http://www.jamshidfahmfam.blogfa.com/

 

                            

+ نوشته شده توسط جمشید فهم فام در پنجشنبه بیست و هشتم خرداد 1388 و ساعت 15:55 |